Geavahaneavttut

Finentry-bálvalusaid geavahaneavttut (14.12.2020/ođasmahtton)

1 Geavahaneavttuid heiveheapmi

Dán Helssega ja Uusimaa buohccedikšunbire (maŋŋelis “HUB”) buvttadan FINENTRY-bálvalusa (maŋŋelis “Bálvalus”) geavaheapmi eaktuda, ahte Bálvalussii iežas registreren geavaheaddji (maŋŋelis “Geavaheaddji”) dohkkeha ja čatnasa čuovvut dáid eavttuid. Geavaheaddji galgá oahpásmuvvat dáidda eavttuide fuolalaččat ovdalgo váldá atnui Bálvalusa.

2 Geavahaneavttuid dohkkeheapmi ja registreren

Geavaheaddji dohkkeha dáid eavttuid, go registrere iežas Bálvalussii. Gii beare sáhttá registreret iežas Bálvalussii.

Bálvalus lea persovnnalaš, vaikko geavaheaddji sáhttá várret bálvalusa bokte áiggi teastaváldimii maiddái iežas bearašlahtuide.

Geavaheaddji galgá registreret Bálvalussii iežas namain ja persovdnadieđuiguin. Registreren nannejuvvo sihkkarastinkodain, mii sáddejuvvo Geavaheaddji addin telefonnummirii. Geavaheaddji meroštallá persovnnalaš suollemassáni registreredettiin. Vuosttas registrerema maŋŋá Geavaheaddji sáhttá registreret Bálvalussii suollemassániin. Dasa lassin sutnje sáddejuvvo teakstadieđuin ođđa sihkkarastinkoda juohke sisačáliheami oktavuođas. Bálvalus ráhkada gaskaboddosaš persovdnadovddaldaga dahje Suoma riikkavuloš sáhttá geavahit gustovaš persovdnadovddaldaga. Suollemassátni, mii geavahuvvo Bálvalusa sisačáliheamis, lea persovnnalaš. Geavaheaddji galgá seailluhit suollemassáni ja Bálvalusa ráhkadan gaskaboddosaš persovdnadovddaldaga fuolalaččat. Geavaheaddji ii oaččo addit dovddaldagaid dahje suollemassáni olggobeale olbmui, jus sus ii leat vuoigatvuohta dáid geavahaneavttuid vuođul sisačálihit iežas Bálvalussii Geavaheaddji bealis. Duššebeare Geavaheaddjis lea ovddasvástádus Bálvalusa geavahankonttu rivttes atnimis. Geavaheaddji galgá almmuhit dovddaldagaid hálddašeaddji organisašuvdnii dakkaviđe, juos su Bálvalussii sisačálihandovddaldagat láhppojit.

3 Vuoigatvuohta bálvalusa geavaheapmái

Duššebeare Bálvalussii registreren geavaheaddjis lea vuoigatvuohta atnit Bálvalusa geavahankonttu. Bálvalus lea oaivvilduvvon dušše badjel 16-jahkásaččaide.

Bálvalusa geavaheapmi lea nuvttá. Juos Geavaheaddji várre COVID-19 čájánasváldimii áiggi Bálvalusa čájehan čájánasváldinbáikkiide, leat čájánasváldin, analyseren ja čájánasbohtosa oažžun Geavaheaddjái nuvttá.

Duššebeare Geavaheaddjis ovddasvástádus Bálvalusa rivttes geavaheamis. Geavaheaddji galgá almmuhit HUB:ii dalán, juos eahpida, ahte Bálvalus geavahuvvo su beales,  su fápmudusa dahje eará mearrádusa vuostá, dahje muđuid dás namuhuvvon geavahaneavttuid vuostá.

4 Bálvalusa ulbmil ja dan geavaheapmi

Bálvalus lea oaivvilduvvon Geavaheaddji informeremii, rávvagii addimii, ja COVID-19 čájánasváldima áiggivárremii dan viidodagas, go dat leat ain Bálvalusa olis vejolaš. Bálvalus sisttisdoallá Geavaheaddjái oaivvilduvvon dehálaš dieđu, mii laktása COVID-19 pandemiijai ja dieđuid Suoma virgeoapmahaččaid rávvagiin ja guvllolaš čájánasváldinbálvalusain.

HUB:s dušše lea vuoigatvuohta mearridit, man viiddes ja makkár sisdoaluin dat fállá Bálvalusa Geavaheaddjái. Bálvalusain Geavaheaddji kárte iežas dillái heivvolaš doaibmarávvagiid Supmii boađedettiin ja sáhttá plánet riikiiboahtimii laktáseaddji COVID-19 testemii gullevaš áigetávvaliid ja dahkat áiggivárrema čájánasváldimii riikiiboahtinbáikki lahkosii ja/dahje orrunbáikegoddásis Suomas. Bálvalus sádde Geavaheaddji telefonnummirii nannema teakstadieđuin ja boahtinrávvagiid čájánasváldimii, muittuhusa čájánasváldima áiggivárremis sihke čájánasbohtosa sulaid 24 diimmu siste čájánasváldimis.

Bálvalus ii leat oaivvilduvvon geavahit buhttet dearvvašvuođafuolahusa ámmátolbmo dahkan medisiinnalaš diagnoserema dahje dearvvašvuođadili árvvoštallama. Geavaheaddjis okto lea ovddasvástádus iežas dearvvašvuođas Bálvalusa geavahettiin. Go Geavaheaddji dahká iežas dearvvašvuođadillái guoski mearrádusaid, son galgá atnit mearrádusa vuođđun iežas árvvoštallama. Geavaheaddji galgá álo váldit oktavuođa doaktárii, go háliida oažžut árvalusa iežas dearvvašvuođadilis dahje divššus dahje ovdaeastadeaddji veahki buohcuvuhtii, váddui dahje eará váivái.

Bálvalusa anedettiin Geavaheaddji oažžu informašuvnna Suoma njoammundávdalága (1227/2016) čuovvu geavadiin, juos Geavaheaddji koronavirusčájánas gávnnahuvvo positiivvalažžan. Juos Geavaheaddji oažžu positiivvalaš laboratoriabohtosa COVID-19 –virusdávddas, Geavaheaddji dieđut sirdojuvvojit Geavaheaddji orrungieldda njoammundávdavirgeoapmahačča sierraregistarii Suoma Njoammundávdalága (1227/2016) gáibideaddji vuohttima várás. Bálvalusas eai sirdo automáhtalaččat dieđut eará registariidda, dego ovdamearkka dihte buohccedikšunbiriid dahje gielddaid buohcciregistarii dahje goalmmát oassebeliid registariidda.

Geavaheaddji vástida das, ahte su addin ja lasihan dieđut Bálvalussii leat riekta. Son čatnasa almmuhit HUB:ii dakkaviđe fuomášettiin, jus Bálvalusa dieđuin leat váilevašvuođat dahje feaillat.

Geavaheaddji dáhkida ja vástida maiddái das, ahte Bálvalussii dahje Bálvalusas ii sáddejuvvo mihkkege lágavuostásaš dahje muđuid heivetmeahttun materiála. Geavaheaddji geahččala buot govttolaš vugiin sihkkarastit, ahte sisa sáddejuvvon materiála ii sisttisdoala virusiid dahje leat muđuid vahátlaš.

5 Bálvalusa sisdoallu ja goalmmát oassebeliid bálvalusat

Bálvalusas sáhttá gaskkustit dieđu goalmmát oassebeliid bálvalusain dahje liŋkkaid goalmmát oassebeliid bálvalusaide. Bálvalusas gaskkustuvvo pandemiijai laktáseaddji vuoiggalaš diehtu sihke oahpisteapmi Suoma virgeoapmahaččaid neahttasiidduide. HUB ii vástit goalmmát oassebeliid bálvalussisdoaluin, muhto geahččala sihkkarastit dieđu riektavuođa.

Go Geavaheaddji várre COVID-19 –čájánasváldimii áiggi, Bálvalus sádde Geavaheaddji nama ja telefonnummira čájánasváldinbáikkis doaibmi dearvvašvuođafuolahussuorggi ámmátolbmui, guhte bargá HUB dahje guvllolaš buohccedikšunbire ovttadagas dahje soahpamušgaskavuođas leahkki vuolit lágideaddji ovttadagas.

Geavaheaddji sáhttá atnit goalmmát oassebeliid bálvalusaid Bálvalusa liŋkkaid dahje muđuid Bálvalusa bokte, muhto HUB ii leat dalle soahpamušoassebealli dahje muđuid ovddasvástádusas Geavaheaddji ja goalmmát oassebeali gaskkustan dahje addin dieđuin dahje daid ollašuvvamis.

6 Persovdnadieđuid ja eará dieđuid atnin

Bálvalussii vurkejuvvojit Geavaheaddji čielga soahpamušain hearkkes persovdnadieđut Geavaheaddji birra.

Geavaheaddji sáhttá ieš bidjat dieđuid Bálvalussii dan viidodagas, go Bálvalus addá dása vejolašvuođaid ja Bálvalusas ollašuhtti čájánasváldima áiggivárren eaktuda. Geavaheaddji vástida Bálvalussii bidjan dieđuid riektavuođas.

Bálvalusa dieđut oidnojit dušše Geavaheaddjái alccesis. Dasa lassin dat oidnojit ráddjejuvvon osiin juohke COVID-19 –čájánasváldinbáikkis dearvvašvuođafuolahussuorggi čájánasaid váldi personálii ja Geavaheaddji orrungieldda Njoammundávdaovttadaga ámmátolbmui, juos COVID-19 –dávdda čájánasboađus lea positiivvalaš.

HUB lea geavaheaddjidieđuid gieđahalli ja Geavaheaddji riikiiboahtinbáikki áššiiddikšungieldda dahje orrungieldda dearvvašvuođavirgeoapmahaš doaibmá registarabajásdoallin.

Goalmmát oassebeliid bálvalusain ja Internet-siidduin leat iežas persovdnadieđuid suodjeprinsihpat. HUB ii vástit dákkár goalmmát oassebeliid siidduid dahje bálvalusaid doaimmain.

7 Bálvalusa immateriálavuoigatvuođat

HUB:s dahje goalmmát oassebealis leat immateriálavuoigatvuođat buot Bálvalusa sisdollui, olgohápmái ja materiálii, maid bálvalusas oažžu. Geavaheaddji oažžu printet ja vurket Bálvalusa dahje Bálvalusas leahkki materiála, mii lea oažžunláhkái. Juos Bálvalusa materiála luoikkahuvvo dahkkivuoigatvuođalága (404/1961) mielde, galgá gáldu álo almmuhuvvot. Bálvalussii gulli dávvirmearkkaid ii oaččo kopieret, almmustuhttit dahje viidáseappot juohkit almmá HUB addin čálalaš lobi haga.

8 Ovddasvástádusgáržžideapmi

HUB doaimmaha Bálvalusa prinsihpaiguin “dakkáražžan go dat lea” ja “dakkáražžan go dat lea olámuttus”.

HUB ii dáhkit, ahte Bálvalusa sáhtášedje geavahit gaskkalduvakeahttá dahje feaillaheamit. HUB ii atte dáhkádusa Bálvalusa oažžumis dahje feaillahisvuođas. HUB ii vástit Geavaheaddjái dahje goalmmát oassebeallái Bálvalusas ovdanbukton dieđuid sisdoalus, deaivása doallamis dahje dieđuin ovdanboahtti feaillain, váilevašvuođain dahje maŋŋonemiin. Geavaheaddji vástida das, ahte sus lea doaibmi oktavuohta ja doarvái teknihkalaš válmmašvuođat ja prográmmat Bálvalusa atnimii. Geavaheaddji vástida maiddái su geavahan rusttegiid ja prográmmaid dorvvolašvuođas ja doaibmamis.

Bálvalus ii leat oaivvilduvvon geavahit buhttet dearvvašvuođafuolahusa ámmátolbmo dahkan medisiinnalaš diagnoserema dahje dearvvašvuođadili árvvoštallama. Iige HUB:s leat ovddasvástádus dain doaimmain, maidda Geavaheaddji álgá Bálvalusa addin dieđuid vuođul, jus ii geatnegahtton láhkamearrádusain eará čuoččo.

HUB ovddasvástádus lea eanemustá čuovvut Suoma láhkamearrádusain geatnegahtton njuolggadusaid. HUB dahje Geavaheaddji eai vástit vahágis, mii šaddá oassebeliid váikkuhanvejolašvuođaid olggobealde leahkki eahpedábálaš dahje ovddalgihtii árvitmeahttun siva dagahan geatnegasvuođa ollašuhtikeahttá guođđimis.

HUB sáhttá almmuhit birgetmeahttun eastagis Bálvalusa ovdasiidduin, neahttasiidduin sihke Bálvalusa geavaheaddji virgeoapmahašbeliid ja buohccedikšunbiriid neahttasiidduin.

9 Bálvalusa šluhtten

Geavaheaddjis lea vuoigatvuohta šluhttet Bálvalusa bokte várrejuvvon COVID-19 –čájánasváldima nu, ahte geavaha teakstadieđuin ožžon šluhttenkoda unnimustá 3 diimmu ovdal čájánasváldináiggi. Bálvalusa geavahandieđuid ii leat vejolaš sihkut, juos Geavaheaddji lea várren čájánasváldináiggi. Geavaheaddji dieđuid seailluheapmi vuođđun lea áššiiddikšun- dahje orrungieldda buohcciregistarii vuođđuduvvi Suoma láhkaásaheapmi (Dearvvašvuođafuolahusláhka 1326/2010).

HUB:s lea vuoigatvuohta ákkastallon sivas loahpahit Geavaheaddji geavahankonttu Bálvalusas, juos Bálvalusa atnin dagaha hehttehusa HUB:ii, Geavaheaddjái dahje goalmmát oassebeallái dahje Bálvalus lea muđuid geavahuvvon dáid geavahaneavttuid vuostá.

10 Heivvolaš láhka ja vuoigatvuohtabáiki

Dáidda geavahaneavttuide heivehuvvo Suoma láhka. Dáid geavahaneavttuid dihte šaddan riiddut geahččaluvvojit vuosttažettiin čoavdit oassebeliid gaskasaš ráđđádallamiin. Juos riiddu ii mana soahpat, sáhttá riiddu gieđahallat Helssega gearretrievttis dahje dan Suoma báikegotti gearretrievttis, gos Bálvalusa Geavaheaddjis lea ruovttubáiki dahje fásta ássanbáiki.